เนื้อหาของคอร์ส
หน่วยที่ 10 เรื่องความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการละคร
ละครเป็นศิลปะการแสดงที่จำเป็นต้องอาศัยความรู้พื้นฐานในเรื่องของการสร้างสรรค์การแสดง องค์ประกอบของการแสดง รวมทั้งการบูรณาการร่วมกับสาระการเรียนรู้อื่นๆ
0/5
หน่วยที่ 11 เรื่องการแสดงละคร
การแสดงละคร เป็นการนำจินตนาการและสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวมาเสนอเป็นเรื่องราวให้มีความต่อเนื่อง ซึ่งต้องมีการบูรณาการกับศิลปะแขนงอื่นๆ จึงจะสามารถวิเคราะห์การแสดงได้
0/3
นาฏศิลป์ ศ22102 ม.2 ภาคเรียนที่ 2
เกี่ยวกับบทเรียน

          ในสมัยก่อนสุโขทัย บริเวณพื้นที่ที่เป็นประเทศไทยปัจจุบัน ได้มีการแสดงในรูปแบบของละครเกิดขึ้นแล้ว โดยมีข้อสันนิษฐานว่า “มโนราห์” น่าจะเป็นละครเรื่องแรกที่มีการนำมาแสดง

          เมื่อมีการสร้างอาณาจักรสุโขทัยขึ้น ก็ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่ามีการแสดงนาฏศิลป์เป็นเรื่องราวแบบละคร มีเพียงหลักฐานเกี่ยวกับการละเล่นพื้นบ้านทั่วๆ ไปในศิลาจารึกหลักที่ ๑ ของพ่อขุนรามคำแหง ที่ได้กล่าวถึงการละเล่นในเทศกาลกฐินว่า

“ดงบงคมกลองด้วยเสียงพาด เสียงพิณ เสียงเลื่อน เสียงขับ

ใครจักมักเล่น เล่น ใครจักมักหัว หัว ใครจักมักเลื้อน เลื้อน”

        และในสมัยพระมหาธรรมราชาลิไทย มีข้อความปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ ๘ ว่า

“ระบำ รำ เต้น เหล้นทุกฉัน”

          ทำให้เกิดข้อสันนิษฐานว่า การแสดงในสมัยนี้มีแบบแผนแล้ว และระบำที่กล่าวถึงในจารึกนี้ก็ถือเป็นรากฐานของนาฏศิลป์ไทยได้

สมัยอยุธยา

          สมัยอยุธยาได้มีการจัดระเบียบแบบแผนในการแสดงละคร โดยมีการตั้งชื่อการแสดงละครที่เกิดขึ้นในสมัยนั้นๆ ดังนี้

ละครชาตรี

ละครชาตรี ถือกำเนิดมาจากละครพื้นบ้านที่เป็นมหรสพประจำท้องถิ่น มีลักษณะเป็นละครเร่ มีตัวละครหลักเพียง ๓ ตัว คือ ตัวพระ (ตัวนายโรง) ตัวนาง และตัวตลก เครื่องดนตรีประกอบจะมีน้อยชิ้น เนื้อเรื่องที่แสดงเป็นเรื่องจักรๆ วงศ์ๆ ซึ่งนำมาจากนิทานชาดก หรือเป็นเรื่องที่ชาวบ้านแต่งขึ้นเอง                ละครชาตรี เป็นต้นแบบของละครรำ นิยมแสดงเรื่องพระสุธน – มโนราห์ ภาคใต้จะเรียกว่า “โนรา” ทางภาคกลาง จะเรียกว่า “ชาตรี” หรือ “โนราห์ชาตรี” เรื่องราวที่นำมาแสดงส่วนใหญ่จะสะท้อนความเป็นอยู่ วิถีชีวิต และขนบธรรมเนียม ประเพณี เช่น วัฒนธรรมการแต่งกายที่ผู้ชายจะไม่สวมเสื้อในการแสดงละครชาตรี หรือวัฒนธรรมของไทยที่มีความเคารพต่อครูอาจารย์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เป็นต้น

          ในการแสดงละครชาตรีจะต้องมีประเพณีรำซัดไหว้ครู และยังเป็นการแสดงเพื่อบูชาและบนบานสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้ช่วยอำนวยความสำเร็จในการประกอบกิจการต่างๆ อีกด้วย

          ต่อมาการแสดงละครชาตรีแบบพื้นเมืองก็วิวัฒนาการมาเป็น “ละครชาตรีเครื่องใหญ่ การแต่งกายจะเป็นแบบละครนอกคือ แต่งเข้าเครื่อง หรือยืนเครื่อง

ละครนอก

          ละครนอก ถือกำเนิดมาจากการละเล่นพื้นเมืองที่มีผู้ชายและผู้หญิงเล่นเพลงพื้นเมืองโต้ตอบกัน เช่น เพลงปรบไก่ เพลงพวงมาลัย เป็นต้น ต่อมาปรับปรุงให้การเล่นเพลงจัดเป็นเรื่องราวขึ้นเรื่องที่แสดงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับชีวิตภายในครอบครัว โดยนำเค้าโครงมาจากนิทานพื้นเมืองและปัญญาสชาดกมาแต่งเป็นบทละคร

          บทละครในสมัยอยุธยาคำกลอนจะเหมือนบทละครชาตรี แต่ถ้าเป็นบทละครที่แต่งขึ้นภายหลังสมัยอยุธยาจะมีลักษณะเป็นกลอนแปด การแสดงละครนอก มีจุดมุ่งหมายในการแสดงเรื่องราวมากกว่าการแสดงความประณีต งดงาม หรือแสดงท่ารำของตัวละคร ดำเนินเรื่องให้รวดเร็วโลดโผน ตลกขบขัน ไม่เคร่งครัดต่อระเบียบแบบแผน โดยขนบนิยมในการดำเนินเรื่องผู้แสดงละครนอกจะเป็นชายล้วน เป็นละครที่คนธรรมดาสามัญเล่นกันตามบ้าน หรือตามวัด บทเจรจาของตัวละครทุกตัว หรือแม้กระทั่งกษัตริย์จะไม่ใช้คำราชาศัพท์ อิริยาบถของตัวละครและภาษาที่ใช้จะเป็นแบบคนธรรมดาสามัญ ลักษณะท่ารำว่องไว กระฉับกระเฉงเหมือนกิริยาของชาวบ้าน ทำให้การดำเนินเรื่องรวดเร็วทันใจผู้ชม จนชาวบ้านเรียกละครนอกว่า “ละครตลาด”

          การแต่งกายละครนอกในสมัยอยุธยา จะแต่งแบบคนธรรมดาสามัญ ต่อมาได้มีการปรับปรุงการแต่งกายโดยเลียนแบบละครใน คือ แต่งแบบยืนเครื่องพระ – นาง

ละครใน

          ละครใน เป็นละครที่มุ่งเน้นศิลปะการร่ายรำเป็นสำคัญ แสดงเฉพาะภายในเขตราชฐาน ลักษณะการแสดงมีขนบนิยมเคร่งครัด มีรูปแบบเฉพาะที่เป็นเอกลักษณ์ของละครในคือ ผู้แสดงเป็นหญิงล้วน เรื่องที่นิยมนำมาแสดงมีเพียง ๓ เรื่องเท่านั้น ได้แก่ เรื่องรามเกียรติ์เรื่องอิเหนา และเรื่องอุณรุท

          มีจุดมุ่งหมายเพื่อแสดงศิลปะชั้นสูงของนาฏศิลป์ ไม่นิยมแสดงบทตลกขบขัน ผู้ประพันธ์บทละครในต้องพิถีพิถันในการเลือกใช้ถ้อยคำที่สละสลวย ไม่มีบทเจรจาที่เป็นภาษาตลาด เพลงร้องและดนตรีปี่พาทย์ประกอบการแสดงต้องมีจังหวะนุ่มนวล สละสลวย ทั้งนี้ เพื่อให้ตัวละครได้อวดฝีมือในการร่ายรำ ผู้แสดงละครในจะต้องเป็นผู้ที่ได้รับการฝึกฝนจนเกิดความชำนาญ สามารถตีบทได้คล่อง มีท่าทีสง่างาม ดังคำกล่าวที่ว่า “ทีท้าวทีพญา” ส่วนในเรื่องของเครื่องแต่งกาย จะ แต่งกายแบบยืนเครื่องพระ – นาง

          ละครในเจริญสูงสุดในแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ มีพระราชธิดา ๒ พระองค์ คือ เจ้าฟ้ากุณฑลและเจ้าฟ้ามงกุฎ ทั้ง ๒ พระองค์ ได้ทรงพระนิพนธ์บทละครเรื่องอิเหนาขึ้นมา ๒ แบบเจ้าฟ้ากุณฑลนิพนธ์เรื่องอิเหนาใหญ่ (ดาหลัง) ส่วนเจ้าฟ้ามงกุฎนิพนธ์เรื่องอิเหนาเล็ก ซึ่งเป็นเรื่องราวที่นำมาแสดงในรูปแบบละครใน

          โขน

          โขน จัดอยู่ในประเภทละครในโดยโขนได้พัฒนามาจากการแสดงชักนาคดึกดำบรรพ์ หนังใหญ่ และกระบี่กระบอง ลักษณะการแสดงโขนจะแบ่งออกเป็น ๕ ชนิด คือ  โขนกลางแปลง โขนนั่งราว โขนหน้าจอ โขนโรงในและโขนฉาก

          สำหรับโขนโรงในเป็นการแสดงโขนที่เป็นละครในมีบทพากย์เจรจาอย่างโขน มีต้นเสียงและลูกคู่รับแบบละคร ลักษณะการแสดงสำหรับตัวละครที่เป็นมนุษย์จะมีลีลาท่ารำเหมือนกับละครใน เรื่องที่นิยมนำมาแสดง คือ เรื่องรามเกียรติ์ผู้แสดงจะแต่งกายยืนเครื่องพระ นาง ยักษ์ ลิง ตัวละครที่ไม่ใช่มนุษย์จะสวมหัวโขน

สมัยรัตนโกสินทร์

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

  • มีการรวบรวมตำราฟ้อนรำและมีการฝึกหัดโขนทั้งวังหน้าและวังหลวง
  • ทรงได้พระราชนิพนธ์บทละครเรื่องรามเกียรติ์ เรื่องอุณรุท และเรื่องดาหลัง
  • ละครผู้หญิงถือเป็นเครื่องราชูปโภคสำหรับพระมหากษัตริย์

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

  • เป็นยุคทองของนาฏศิลป์และการละคร
  • พระราชนิพนธ์บทละครรำเรื่องอิเหนา และบทเสภาเรื่องขุนช้าง-ขุนแผน ๔ ตอน ทั้งยังทรงริเริ่มการขับเสภาประกอบปี่พาทย์
  • มีการรับอิทธิพลจากนาฏศิลป์ในเอเชียมาประดิษฐ์ท่ารำและเริ่มใช้ผู้หญิงแสดงละครนอก โดยแต่งกายแบบโขน

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

  • มีการยกเลิกละครหลวง
  • เกิดการตั้งคณะละครของเจ้านายและเอกชนขึ้นหลายคณะ เช่น ละครเจ้ากรับ แสดงละครนอก โดยตัวละครจะเป็นชายล้วน เป็นต้น

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

  • ละครหลวงได้รับการฟื้นฟูขึ้นใหม่
  • เอกชนฝึกหัดละครผู้หญิงได้ ชาย – หญิงจึงเล่นละครผสมโรงกันได้ และมีการบัญญัติข้อห้ามการจัดการแสดงของเอกชนขึ้นรวมทั้งได้ประกาศกฎหมายภาษีมหรสพขึ้นเป็นครั้งแรก
  • รวบรวมชำระพิธีไหว้ครูและได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้ตราขึ้นเป็นฉบับหลวง

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

  • ยกเลิกกฎหมายภาษีมหรสพ
  • การละครไทยได้รับอิทธิพลจากตะวันตกและมีละครเกิดใหม่หลายประเภท ดังนี้

      ๑. ละครพันทาง ปรับปรุงมาจากละครนอก โดยให้แต่งกายตามเชื้อชาติของละครที่เล่น

      ๒. ละครดึกดำบรรพ์ เป็นละครที่ปรับปรุงให้คล้ายละครโอเปรา (Opera) ของตะวันตก

       ๓. ละครเสภา เป็นละครที่มีคนขับเสภาและเครื่องปี่พาทย์ ตัวละครรำตามคำขับเสภา เจรจาตามเนื้อเรื่อง แต่งกายแบบละคร      พันทาง นิยมแสดงเรื่องขุนช้างขุนแผน

      ๔. ละครร้อง ดัดแปลงมาจากละครตะวันตก ผู้แสดงเป็นหญิงล้วนมีเพียงตัวตลกเท่านั้นที่ใช้ผู้ชายแสดง

      ๕. ละครพูด จะดำเนินเรื่องด้วยการพูดและแสดงท่าทางประกอบ มีการเปลี่ยนฉากตามท้องเรื่อง ตัวละครแต่งกายแบบคนธรรมดา

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

  • โปรดเกล้าฯ ให้มีการตั้งกรมมหรสพและโรงเรียนฝึกหัดนาฏศิลป์
  • ดัดแปลงการแสดงละคร จนเกิดการแสดงรูปแบบใหม่ๆ ดังนี้

      ๑. โขนบรรดาศักดิ์และโขนเชลยศักดิ์ คือ โขนที่ฝึกหัดให้มหาดเล็กแสดงและโขนสำหรับประชาชนทั่วไปแสดง

      ๒. ละครดึกดำบรรพ์เรื่องรามเกียรติ์ คือ การนำโขนไปแสดงบนเวที

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

  • มีการยกเลิกกรมมหรสพ
  • โอนกรมปี่พาทย์และโขนหลวงไปอยู่ในกระทรวงวัง
  • เกิดการตั้งกรมศิลปากร เพื่อดูแลศิลปะการแสดงนาฏศิลป์

พระบาทสมเด็จพระประเมนทรมหาอนันทมหิดล

  • กำเนิดละครหลวงวิจิตรวาทการ ซึ่งเป็นละครปลุกใจที่มีลักษณะเฉพาะ ดังนี้

      ๑. ดนตรีประกอบใช้ทั้งดนตรีไทยและดนตรีสากล

      ๒. มีการแสดงระบำสลับฉาก

      ๓. ฉากสุดท้ายตัวละครทุกตัวต้องออกแสดงหมด

  • กรมศิลปากรปรับปรุงการรำโทนให้เป็นรำวงมาตรฐาน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

  • โปรดเกล้าฯ ให้มีการบันทึกภาพยนตร์ส่วนพระองค์เกี่ยวกับท่ารำเพลงหน้าพาทย์ต่างๆ จนถึงเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูง คือ ท่ารำ เพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพ
  • รูปแบบละครแพร่หลายจนเป็นละครโทรทัศน์ ละครวิทยุ ละครเวที มีละครตามแนวของชาติอื่นๆ เข้ามาเผยแพร่
  • เปิดหลักสูตรการเรียนการสอนนาฏศิลป์ไทยในทุกระดับชั้น
  • เชิดชูเกียรติบุคคลในวงการศิลปะการแสดง โดยกำหนดให้วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็นวันศิลปินแห่งชาติ
dating with disabilities offers useful ideas for building confidence on a dating site, helping people connect through shared interests and enjoy more meaningful conversations.
Finding a compatible partner becomes easier when shared interests and genuine support guide the conversation. This special needs dating site helps people connect through meaningful connections and thoughtful matches.
Osoby szukające szybkich wypłat mogą sprawdzić kasyna z natychmiastową wypłatą i porównać dostępne metody płatności przed rejestracją.