เนื้อหาของคอร์ส
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 แรงและการเคลื่อนที่
ศึกษาเกี่ยวกับแรงและการเคลื่อนที่ แรง แรงดันในของเหลว แรงพยุง แรงเสียดทาน โมเมนต์ของแรง แรงในธรรมชาติ การเคลื่อนที่ ระยะทางและ การกระจัด อัตราเร็ว ความเร็ว
0/12
หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 งานและพลังงาน
ศึกษาเกี่ยวกับความหมายของพลังงาน การเปลี่ยนแปลงและการถ่ายโอนพลังงาน และพลังงาน พลังงานในชีวิตประจำวัน รวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์
0/5
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ว22103 ม.2 ภาคเรียนที่ 2
เกี่ยวกับบทเรียน

แรงเสียดทาน

          แรงเสียดทาน (friction; f) คือ แรงต้านการเคลื่อนที่ของวัตถุที่เกิดขึ้นระหว่างคู่ผิวสัมผัสของวัตถุที่สัมผัสกัน โดยมีทิศทางตรงข้ามกับการเคลื่อนที่ของวัตถุ อาจส่งผลให้วัตถุเคลื่อนที่ช้าลงหรือหยุดนิ่ง ซึ่งแรงเสียดทานจะมีค่ามากหรือน้อยขึ้นอยู่กับน้ำหนักของวัตถุที่กดลงบนพื้นในแนวตั้งฉาก และค่าสัมประสิทธิ์แรงเสียดทานที่เกิดขึ้นกับลักษณะผิวสัมผัสของวัตถุทั้งสอง

ภาพจาก Pixabay          

          นักเรียนคิดว่าขณะที่เราเข็นกล่องนั้นมีแรงอะไรเกิดขึ้นบ้าง แน่นอนว่าต้องมีแรงที่เราผลักกล่องไปข้างหน้า และขนาดเดียวกันนักเรียนทราบหรือไม่ว่าขณะที่ผลักกล่องไปนั้นมีแรงระหว่างกล่องกับพื้นที่ต้านแรงผลักของเรา แรงที่ต่อต้านการเคลื่อนที่ของวัตถุนี้ เราเรียกว่า แรงเสียดทาน จะเกิดขึ้นเมื่อผิววัตถุสองผิวสัมผัสกัน ถ้าผิวหนึ่งเคลื่อนที่หรือพยายามเคลื่อนที่ อีกผิวหนึ่งจะออกแรงต้านในทิศทางตรงข้ามกับความพยายามในการเคลื่อนที่

ภาพจาก www.trueplookpanya.com

ประเภทของแรงเสียดทาน

1. แรงเสียดทานสถิต แรงเสียดทานที่เกิดขึ้นในขณะที่วัตถุยังไม่ขึ้นที่ ขนาดของแรงเสียดทานจะเพิ่มขึ้นตามขนาดของแรงที่กระทำต่อวัตถุ จนมีค่ามากที่สุดขณะที่วัตถุเริ่มเคลื่อนที่ เรียกว่า แรงเสียดทานสถิตสูงสุด เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์

2. แรงเสียดทานจลน์ แรงเสียดทานที่เกิดขึ้นในขณะที่วัตถุกำลังเคลื่อนที่ทำให้วัตถุนั้นจะเคลื่อนที่ช้าลงหรือหยุดนิ่ง ในขณะที่วัตถุกำลังขึ้นที่บริเวณผิวสัมผัสระหว่างวัตถุกับพื้นจะน้อยกว่าขณะที่วัตถุยังไม่มีการเคลื่อนที่ แรงเสียดทานจลน์จึงมีค่าน้อยกว่าแรงเสียดทานสถิตสูงสุดเล็กน้อย

การคำนวณหาแรงเสียดทาน

สามารถหาได้จากผลคูณระหว่างค่าสัมประสิทธิ์ความเสียดทานกับแรงแนวฉาก (แรงที่พื้นกระทำโต้ตอบกับวัตถุ) ในกรณีที่วัตถุวางอยู่บนพื้นในแนวระดับ ขนาดของแรงแนวฉากจะเท่ากับน้ำหนักของวัตถุ สามารถคำนวณหาแรงเสียดทานได้ ดังสมการ

ปัจจัยที่ส่งผลต่อแรงเสียดทาน

1. มวลของวัตถุ ถ้ามวลของวัตถุที่กดพื้นมีมากแรงเสียดทานจะมากด้วย และแรงเสียดทานจะมากหรือน้อยไม่ขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่ผิวสัมผัส หากแรงกดที่กระทำต่อพื้นมีค่ามาก ส่งผลต่อแรงปฏิกิริยาตั้งฉากที่พื้นกระทำโต้ตอบกับวัตถุ ซึ่งเป็นแรงคู่กิริยา-ปฏิกิริยา ที่มีขนาดมากขึ้น ดังนั้นแรงเสียดทานที่เกิดขึ้นระหว่างผิวสัมผัสของวัตถุจะมีขนาดมากขึ้น
2. ลักษณะของผิวสัมผัส วัตถุแต่ละชนิดจะมีลักษณะพื้นผิวสัมผัสที่แตกต่างกัน ซึ่งพื้นผิวสัมผัสขรุขระจะเกิดแรงเสียดทานมาก พื้นผิวสัมผัสเรียบลื่นจะเกิดแรงเสียดทานน้อย

          นอกจากนี้การลดแรงเสียดทานยังมีวิธีอื่นอีก คือ การขัดถูวัตถุให้เรียบและลื่น การใช้สารหล่อลื่น เช่น น้ำมันสามารถแยกผิวสัมผัสไม่ให้ยึดติดกันหรือการแยกผิวสัมผัส 2 ผิวด้วยอากาศ เช่น การทำงานของเรือเร็วหรือฮูเวอร์คราฟ

          ถึงแม้ว่าแรงเสียดทานจะส่งผลกระทบทำให้วัตถุเคลื่อนที่ช้าลง เพราะแรงเสียดทานทำให้วัตถุเกิดการสูญเสียพลังงาน โดยพลังงานบางส่วนเปลี่ยนรูปไปเป็นพลังงานรูปอื่น เช่น พลังงานความร้อน พลังงานเสียง แต่ในบางสถานการณ์เพื่อความปลอดภัยต่อการเคลื่อนที่จำเป็นต้องมีการเพิ่มแรงเสียดทาน 

        ในชีวิตประจำวันจะพบว่า มีแรงเสียดทานเข้ามาเกี่ยวข้องเสมอ เช่น การเดิน เคลื่อนที่ของรถยนต์ การหมุนของเครื่องกล การลากวัตถุให้เคลื่อนที่ ซึ่งต้องอาศัยแรงเสียดทาน ดังนั้น การเพิ่มหรือลดแรงเสียดทานส่งผลให้วัตถุเคลื่อนที่ได้ตามต้องการ

ตัวอย่างประโยชน์ของการเพิ่มและลดแรงเสียดทานในชีวิตประจําวัน

  • การผลิตยางรถยนต์ ให้มีลวดลายที่เรียกว่าดอกยาง เพื่อเพิ่มแรงเสียดทาน ทำให้ยางรถยนต์เกาะถนนได้ดีและไม่ลื่น

ยางรถยนต์ยี่ห้อไหนดี

ภาพจาก www.directasia.co.th

  • พื้นรองเท้า ผลิตมาให้มีลวดลายต่างๆ การสร้างลวดลายของพื้นรองเท้าเพื่อให้เราเดินได้สะดวก ไม่ลื่นล้ม

ภาพจาก thai-safetywiki.com

  • ลายนิ้วมือ ช่วยให้เราหยิบจับสิ่งของได้ ลวดลายที่ฝ่าเท้าทำให้เราเดินบนพื้นด้วยเท้าเปล่าได้โดยไม่ล้ม

ลายนิ้วมือ (Fingerprint) คืออะไร ทำไมลายนิ้วมือคนเราต้องแตกต่างกัน ?

ภาพจาก review.thaiware.com

  • การปูพื้นห้องน้ำ ควรเลือกกระเบื้องพื้นที่มีผิวหน้าขรุขระ เพิ่มแรงเสียดทาน และป้องกันอันตรายจากพื้นลื่น

9 วิธีขจัดพื้นลื่น ลดเสี่ยงอุบัติเหตุในห้องน้ำ - บ้านไอเดีย เว็บไซต์เพื่อบ้านคุณ

ภาพจาก www.banidea.com

  • การเล่นสเก็ตน้ำแข็ง ฮอกกี้น้ำแข็ง ต้องเล่นบนพื้นที่มีลักษณะเรียบและลื่น เพื่อลดแรงเสียดทาน ทำให้ผู้เล่นเคลื่อนที่ได้ดี

ฮอกกี้

ภาพจาก ventrachain.com

  • การใช้น้ำมันหล่อลื่น เพื่อลดแรงเสียดทานของกระบอกสูบเครื่องยนต์ ส่งผลให้เครื่องยนต์เกิดการสึกหรอน้อยลง

การตรวจวิเคราะห์น้ำมันหล่อลื่น ยืดอายุการใช้งานเครื่องจักร ลดค่าใช้จ่ายซ่อมบำรุง | Modern Manufacturing

ภาพจาก www.mmthailand.com

dating with disabilities offers useful ideas for building confidence on a dating site, helping people connect through shared interests and enjoy more meaningful conversations.
Finding a compatible partner becomes easier when shared interests and genuine support guide the conversation. This special needs dating site helps people connect through meaningful connections and thoughtful matches.
Osoby szukające szybkich wypłat mogą sprawdzić kasyna z natychmiastową wypłatą i porównać dostępne metody płatności przed rejestracją.